Εγκεφαλικό Επεισόδιο και Αφασία PDF Εκτύπωση E-mail

Ελεάννα Βιρβιδάκη, M.Sc., CCC-SLP
Λογοθεραπεύτρια

Για τον περισσότερο κόσμο, η ομιλία είναι κάτι φυσικό και η απώλειά της θεωρείται κάτι αδιανόητο.  Ένα άτομο που χάνει την ικανότητα της ομιλίας μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή άλλη νευρολογική βλάβη στην περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει τις λειτουργίες του λόγου, έχει δυσκολίες να εκφράσει την προσωπικότητά του.  Η δυσκολία του να μοιραστεί τις σκέψεις του και τα βιώματά του συχνά προκαλεί έντονα συναισθήματα όπως θυμό, κατάθλιψη ή παραίτηση και επιπλέον μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση.

Η επίκτητη διαταραχή της επικοινωνίας που εντοπίζεται στην χρήση και κατανόηση του προφορικού και του γραπτού λόγου ονομάζεται αφασία.  Η πιο φανερή δυσκολία του ασθενή έγκειται στο επίπεδο του προφορικού λόγου όπου ο ασθενής αδυνατεί να βρει τις σωστές λέξεις ή να συντάξει σύνθετο λόγο.  Όμως οι δυσκολίες στην εκφορά του λόγου συχνά συνοδεύονται από δυσκολίες στην ανάγνωση και στην γραφή και σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, συνυπάρχουν με δυσκολίες στην επεξεργασία και εκτέλεση των ακουστικών μηνυμάτων.

Ο πληθυσμός των ασθενών με αφασία δεν είναι ομοιογενής και για αυτό απαιτείται μια ολοκληρωμένη εκτίμηση όλων των γλωσσικών λειτουργιών από εξειδικευμένο λογοθεραπευτή.  Είναι το καταλληλότερο άτομο για να σκιαγραφήσει το ατομικό προφίλ του κάθε ασθενή  όσον αφορά στις διαταραγμένες αλλά και στις άθικτες λειτουργίες του λόγου.  Στην συνέχεια και σε συνεργασία με την υπόλοιπη ιατρική και θεραπευτική ομάδα, θα μπορέσει να σχεδιάσει ένα θεραπευτικό πρόγραμμα, εξατομικευμένο στις ανάγκες και στα ενδιαφέροντα του κάθε ασθενή, στοχεύοντας όχι μόνο στην αποκατάσταση των περιοχών που έχουν υποστεί βλάβη αλλά και στην ενίσχυση των άθικτων λειτουργιών.

Βασικός θεραπευτικός στόχος είναι η ενίσχυση και γενίκευση κάθε μέσου επικοινωνίας που στηρίζει την αυτονομία και ποιότητα ζωής του ατόμου.  Οι άνθρωποι που βρίσκονται στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον ενός ατόμου με αφασία παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξή του καθώς τα προβλήματα επικοινωνίας δεν πλήττουν μόνο τον ίδιο αλλά και τους γύρω του.  Επομένως, απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία ενός θεραπευτικού προγράμματος είναι η συνεργασία με τους κύριους φροντιστές του ασθενή, η συμβουλευτική και η καθοδήγησή τους έτσι ώστε να κατανοήσουν όσο το δυνατόν καλύτερα τις δυσκολίες που παρουσιάζει το άτομο με αφασία.

Βοηθητικές στρατηγικές περιλαμβάνουν να μιλάμε αργά σε απλές προτάσεις, δίνοντας μια πληροφορία κάθε φορά και για συγκεκριμένα πράγματα (δηλαδή να αποφεύγουμε ανοιχτές ερωτήσεις όπως «τι θα ήθελες να φάμε σήμερα»).  Επιπρόσθετα, είναι σημαντικό να δίνουμε περισσότερο χρόνο σε ένα άτομο με αφασία για να επεξεργαστεί το προφορικό μας μήνυμα και να οργανώσει την απάντησή του, όποια μορφή κι αν αυτή θα έχει (λεκτική ή μη).  Αντιθέτως, στρατηγικές που πρέπει να αποθαρρύνονται είναι να τον πατρονάρουμε ή να του υψώνουμε την φωνή μας νομίζοντας πως μόνον έτσι θα μας καταλάβει ή να τον αγνοούμε σαν να μην είναι παρών.  Η επικοινωνία σε θορυβώδη περιβάλλοντα και με πολλαπλές, ταυτόχρονες συζητήσεις επίσης πρέπει να αποφεύγονται.

Γενικά πρέπει να θυμόμαστε πως η επικοινωνία είναι μια διαδικασία διπλής κατευθύνσεως:  Η επιτυχής επικοινωνία ποτέ δεν αφορά μόνον έναν.  Η ανεπιτυχής επικοινωνία αφορά και τους δύο.